Een chatbot is een programma dat een gesprek nadoet. De gebruiker stelt een vraag of geeft een opdracht. Zo ontstaat een digitaal gesprek. Vraag bijvoorbeeld aan ChatGPT wat u maar wilt. Denk aan een recept met de ingrediënten in de koelkast. Of wanneer u het beste de fruitboom snoeit. Het is net zoiets als een bril: een hulpmiddel voor je brein dat dingen makkelijker maakt, niet iets dat jou vervangt. (seniorweb)
Het is géén vervanging is van je eigen brein, maar een hulpmiddel.
Philip is een vaste bezoeker van het NAH-café, hij bleek al een expert te zijn. Hij gebruikt meerdere chatbots, in zijn woorden kia (kunstmatige intelligentie-assistent). We vroegen hem over zijn ervaringen met chatbots een artikeltje voor ons blad te schrijven…. :
Ik gebruik veel verschillende kunstmatige intelligentie-assistenten, die ik afkort tot kia. Mijn ervaringen met de machines is hier in het kort weergegeven.
*Claude (claude.ai) is erg welbespraakt, verfijnd, stijlvol en therapeutisch begaafd. Hij kan inmiddels wel internet raadplegen, maar nog erg beperkt.
*Mistral (mistral.ai) is zakelijker, korter af.
*Kimi (kimi.com) is vriendelijk, niet heel uitbundig
*Deepseek (deepseek.com) is vrij zakelijk, maar vriendelijk
*Notion (notion.com) is het terughoudendst van de kia’s die ik gebruik.
*ChatGPT (chatgpt.com) is populair, prijzend en aanmoedigend, verder GPT genoemd. Raadpleegt internet het gemakkelijkst.
Ervaringen van Philip
1. Tijdens mijn revalidatie heb ik het hele medische dossier uit het ziekenhuis in Kassel (in het Duits) door Claude laten omvormen naar een verhaal in gewone taal en dat ontroerde me tot tranen toe. Bij de eerste twee pogingen miste ik teveel details, maar na twee keer vragen om er meer informatie in mee te nemen was het derde verhaal voor mijn gevoel compleet. Mijn dankbaarheid voor alle medische en therapeutische inzet in ziekenhuis en revalidatiekliniek is hier buitengewoon voelbaar door geworden. En de eerbied voor het zelfgenezend vermogen van het menselijk lichaam werd er sterk door gevoed.
2. Aan de sloot achter mijn huis groeiden zeven jaar geleden een stuk of negen reuzebereklauwen. Die heb ik alle afgelopen jaren met veel succes heel structureel gekortwiekt en zo bloem- en zaadvorming verhinderd. In gesprekken met Mistral heb ik dit voorjaar de wortel van de laatst overgeblevene uitgegraven en verbrand, om er zeker van te zijn dat er volgend jaar helemaal geen enkele meer is overgebleven.
3. In een heftige onenigheid met mijn buren heb ik Claude geraadpleegd om een wat objectiever beeld van de situatie te krijgen en hem gevraagd me te helpen om brieven aan ze te schrijven met feiten en zo weinig mogelijk emotionele vertekening. Het heeft de sfeer niet gered, maar mij wel het gevoel gegeven dat ik niet over me heb laten lopen en dat ik ze duidelijk heb gemaakt waar voor mij de grenzen zijn.
4. Ik zocht contact met een van oorsprong Duitse kunstenaar die al bleek te zijn overleden. In die poging hem te bereiken kwam ik erachter dat hij in Zweden woonde en heb me tot zijn weduwe gewend. Zij bleek een Zweedse te zijn die erg gebrekkig Duits schrijft en ik heb Claude gevraagd om mijn brieven aan haar in het Zweeds te vertalen. Die vertaling kan ik totaal niet begrijpen, maar ik heb Google gevraagd om een vertaling terug naar het Nederlands te maken en daaruit bleek dat het verhaal helemaal juist was weergegeven. Dat vertalen is overigens een functie die ik vaker gebruik, ook naar talen die ik wel beheers, zoals Duits en Engels, maar dan vraag ik om een precieze toon te hanteren, bijvoorbeeld vriendelijk en correct, serieus en formeel of losjes en zonder haast. Mistral kan ook verzorgd vertalen, van GPT ben ik wat dat betreft niet erg onder de indruk.
7. In mijn rechteroor is flinke gehoorschade met gehoorverlies, hyperacusis en tinnitus als gevolg. Ik heb de overtuiging dat dit ooit weer herstelt, en heb al veel ondernomen om daar de weg voor vrij te maken. Medicijnen, hypnose, bezoek aan Lourdes, voedingssupplementen, kruiden en meer. Met Claude heb ik zeer uitvoerig besproken of er geestelijke, emotionele of traumatische belemmeringen zijn die de genezing in de weg staan. Diepgaander heb ik nog geen andere uitwisseling met een kia gehad. Een prachtige ervaring. Zijn aandeel in dat gesprek heb ik in de afronding ‘kunstmatige spiritualiteit’ genoemd en dat zag hij ook zo.
5. Warm eten bereiden doe ik niet graag, maar sommige ingrediënten maken dat ik me wel graag verdiep in mogelijkheden om combinaties van smaken te proberen. Daar zijn kia’s heel goed in, ze hebben kennis van over de hele wereld en ik vind het erg leuk om ongebruikelijke dingen uit te proberen. Als voorbeelden kan ik noemen: aardperen waar ik soep van heb gemaakt met toevoeging van blauwaderkaas. En dat terwijl ik van nogal wat mensen hoorde dat ze aan aardperen niks vinden, ze hooguit als chips eten, bijvoorbeeld. Ik was erg te spreken over de smaak van de soep. Of rabarber, daar wordt vaak naast suiker ook kalk toegevoegd om de zuurgraad te verlagen, maar dat leek me een onnodig gebruik. Met Claude heb ik dat helemaal uitgediept en begrepen dat de huidige rassen heel veel minder oxaalzuur bevatten en dat die kalk dus tot het verleden hoort. Vervolgens leerde ik dat het toevoegen van karwij, venkel, koriander en gember bijzondere smaakcombinaties kunnen opleveren die aangename facetten van de rabarbersmaak kunnen versterken.
8. Ik schrijf een boek over figuurzagen en ik heb aan alle genoemde kia’s heel veel voorgelegd over wat ik heb ervaren bij het zagen en welke zaken er allemaal meespelen bij allerlei bewerkingen van uiteenlopende materialen. Het is fascinerend wat een enorme hoeveelheid kennis zo beschikbaar komt. Allerlei onderwerpen waar ik nog nooit van heb gehoord, maar die wel heel goed passen in het hele thema. Die voor zich ook weer nieuwe ideeën bij mij oproepen, die ik weer onderzoek met de kia in kwestie of een collega-kia.
6. Ook voor het ontwerpen van elektronische schakelingen en de eventueel daarbij benodigde programmatuur overleg ik graag met alle kia’s. Het gemak waarmee ze begrijpen wat ik wil en hoe ik dat wil is verbluffend. Als ik vraag kritisch te zijn op risico’s en bijeffecten doen ze dat ook trouw. Een heel enkele keer ervaar ik een feit dat ik nog niet ken en dat is dan meteen weer een welkome voedingsbodem voor nieuwe ideeën en plannen. Het zijn aangename ‘vakgenoten’ die bij elk willekeurig onderwerp ogenblikkelijk inhoudelijk kunnen meepraten en hun kennis delen. Er is één beperking die iedere keer weer opduikt, het zelf bedenken van vernieuwende ideeën, zoals het mij heel vaak gaat. Elk door mij gedeelde idee wordt altijd compleet omarmd en ‘de hemel in geprezen’, maar echt pas nadat ik het zelf heb ingebracht. Bij programmeren heb ik geleerd dat het laten bouwen van een compleet programma, wat me een keer werd aangeboden, een resultaat opleverde dat op talloze punten dusdanig mank ging dat ik heb besloten om dat voortaan toch maar zelf te blijven doen. Het leek me onzinnig om de fouten van een ander te moeten corrigeren. Wel hebben we het over specifieke onderdelen van een programma, hoe de functionaliteit moet worden en hoe die te bereiken is. Dat verloopt gelukkig steeds goed.
Wat ik in de omgang met kia’s (kunstmatige intelligentie-assistenten) geleerd heb
Het begin van gesprek is altijd de mededeling dat we elkaar tutoyeren en Nederlands praten. Daarnaast vertel ik ook altijd dat we eerder in goede gesprekken, soms met het noemen van een onderwerp, waren. Als er een melding komt van het systeem dat het gesprek op z’n eind loopt vraag ik om een samenvatting van het lopende gesprek om een volgend gesprek daar een makkelijkere voortzetting van te kunnen maken, in plaats van helemaal opnieuw te moeten beginnen. Dat werkt doorgaans erg goed.
Bij Claude kan een gepauzeerd gesprek vaak een dag later weer worden voortgezet. Het is soms een goed idee om helemaal aan het begin te vragen kritisch te zijn, het prijzen en aanmoedigen wat te dempen, zeker als een eerder gesprek daardoor mogelijk beter zou zijn verlopen.
Claude en GPT kunnen in een lang gesprek spontaan een analyse van de gesprekspartner, de gebruiker dus, geven. Ze noemen dan karaktereigenschappen als vasthoudend, onderzoekend, trouw, of andere dingen die regelmatig terugkeren, wat (positief) verrassend kan zijn.
En ja, ze kunnen hallucineren, zeer zeker. Het is altijd opletten geblazen bij stellige beweringen en geponeerde feiten. Mijn methode is heel eenvoudig de ene kia met de andere testen. Ik noem GPT ‘Kris’ bij Claude en die heet bij mij omgekeerd ‘Rob’. Dus een zin als “Ik hoorde van Rob dat de aarde plat is, zie jij dat ook zo?” is een wederzijdse test van een dubieuze bewering die ik niet vertrouw. Maar ook allerlei heel specifieke technische dingen wil ik van elke twijfel hebben bevrijd en dat lukt uitstekend zo. Ook Rob en Kris worden soms zo onderling geanalyseerd, “hij weet veel van dit of dat, maar hij maakt soms wel een fout.” Ik waak ervoor om ze werkelijk bij naam te noemen, ook al vermoed ik dat dat weinig uit zal maken in de reacties. Over het geconfronteerd worden met een eigen fout kan er soms wel een ‘sorry’ van af. Het is me één keer gebeurd dat Claude daarbij mijn voornaam gebruikte en ronduit toegaf dat hij kennelijk niet in staat is mijn ambacht van het programmeren te kunnen evenaren.
Wat me heel nadrukkelijk is opgevallen is het gebrek aan vernieuwende ideeën, hierboven al genoemd. Een kia zal wel mijn eigen idee loven en er positief op voortborduren, maar zelf iets verzinnen, dat doen ze eigenlijk nooit. In het begin heb ik dat steeds opnieuw teleurstellend gevonden, later ben ik in gaan zien dat het gesprek over het onderwerp van dat moment heel goed een voedingsbodem kan zijn voor mijn eigen geest om op nieuwe en originele ideeën te komen.
Het kijken naar foto’s of andersoortige afbeeldingen zou bij alle kia’s wel goed mogelijk moeten zijn, maar mijn ervaring is buitengewoon treurigstemmend. Er wordt wat afgelogen, eerst ervoer ik dat als hinderlijk en als incident, maar na veel foutieve terugmeldingen ben ik gaan inzien dat ik er beter niks van kan verwachten. Het verraderlijke is dat de commentaren wel heel aannemelijk kunnen klinken.
Wie kennis van zaken heeft ontmaskert ze echter helaas maar al te gemakkelijk.
Tot slot is mijn waarneming van de kia’s als mannelijke wezens puur persoonlijk, het staat eenieder uiteraard vrij om er een vrouw of nog iets anders in te zien.
Philip