Column Lidy 

Lidy (59) woont samen met haar man in Elst. Hun drie zonen (30, 28 en 25) en hun dochter (24) zijn allen het huis uit. Yasmine woont begeleid. Zij is bekend met het syndroom van Albright én Noonan. Voor haar betekent dit dat ze onder andere een verstandelijke beperking heeft. Lidy vertelt in haar column, hoe het dagelijkse leven eruitziet met een kleurrijk gezin.

“Mama, hoe schrijf je zuurkool?”, vraagt Yasmine mij als we samen aan het ontbijt zitten. Eerst vraag ik haar om haar iPad aan de kant te leggen, omdat ik vind dat er tijdens het eten geen apparaten op de tafel mogen. Ze legt het ding weg en na het eten komt ze op haar vraag terug. Ik vraag hoe ze wil dat ik haar het woord leer, door het voor haar te spellen, of door het op te schrijven? Ze kiest voor het laatste, pakt het briefje en typt de eerste vier letters op haar iPad. Dan verschijnt vanzelf het woord ‘zuurkool’, waarop ze klikt en bij allerlei recepten komt waar plaatjes bij staan op basis waarvan ze haar keuze kan maken.

Ze gebruikt haar eigen creativiteit

Het is zo mooi om te zien hoe zij gebruik maakt van haar eigen creativiteit. Destijds, toen ze nog op school zat, is met van alles en nog wat geprobeerd om haar aan het lezen en rekenen te krijgen. Ondanks alle inspanning is het toen niet gelukt en bleef het bij ‘lezen’ met behulp van picto’s. Wel vond ik het belangrijk dat ze in ieder geval leerde om haar eigen naam te schrijven en daar hebben we toen op ingezet. Dat zijn een behapbare zeven letters en een afgebakend geheel, en dat lukte haar wel met heel veel oefenen, zowel thuis als op school. Hoe trots was ze toen ze haar eigen naam op haar paspoortdocument kon schrijven! Een naam is zoiets wat bij haar persoonlijkheid hoort. Een naam heb je ook vaak nodig om zaken te ondertekenen, om op verjaardagskaarten te zetten of zomaar om in het zand te schrijven tijdens een strandwandeling.

Naarmate Yasmine ouder werd hebben we steeds wel geprobeerd om haar lezen te stimuleren, op speelse wijze, bijvoorbeeld als we Elst binnenreden en dan het naambord voorlezen, of bij aankomst bij de supermarkt, Yasmine op het woord JUMBO te attenderen. Op de een of andere manier merkten we dat ze woorden wel kon herkennen, de losse letters ook, maar ze aan elkaar plakken als je moet lezen, blijft lastig.

Het is belangrijk om zoveel mogelijk zelfstandig te doen

Omdat we het belangrijk vonden dat ze zoveel mogelijk zelfstandig kan doen, hebben we haar ook wel eens met een lijstje met picto’s naar de winkel laten gaan. Dan weet ze wel wat er op het lijstje staat, maar de hoeveelheid aan spullen en waar het staat vindt ze dan lastig te combineren. Dan is het makkelijker om haar te vragen bijvoorbeeld de melk te pakken, daarvan weet ze precies waar het staat.

Maar verstandelijke beperking of niet, toch vindt ze steeds weer manieren om dingen voor elkaar te krijgen. Op een dag wilde Yasmine met haar vader boodschappen gaan doen. Er was iets wat ze graag wilde dat er op het lijstje zou komen, maar het was volgens mij iets van snoep. Ze weet dat ik dat niet op het lijstje zet en ze weet ook dat wat er op het lijstje staat altijd keurig door haar vader gekocht wordt. Dus ze had de lege verpakking uit de prullenbak gehaald en was het woord, volgens mij was het ‘chocolade’, op het boodschappenbriefje aan het schrijven. Zo doet ze het nu steeds vaker en zo probeert ze steeds meer te lezen van internet.

Ze weet digitaal dingen sneller te vinden dan ik

Ze weet digitaal overigens vaak sneller de dingen te vinden dan ik; ik had een nieuwe iPhone en wilde haar een foto sturen. Ik was ermee aan het klooien. Zij vraagt of zij het mag doen en hop-hop, de foto zit bij haar in Messenger. Hoe dat brein werkt weet ik nog steeds niet, maar ik merk ontwikkeling bij haar. Niet alleen bij het lezen, ook in gedrag. Laatst wilde ze beneden in de kamer een stoel terugzetten. Daarbij stootte ze een plant om waarvan de pot kapotsloeg op de grond. Haar eerste reactie is om heel boos te worden, stampen op de grond, schreeuwen. Ik vermoed dat ze dan boos is op zichzelf, maar dat weet ik niet zeker. Zelf maak ik er niet zo’n punt van dat er iets kapot is, dus dat zei ik ook rustig tegen haar. Voorheen zou ze langer in haar boosheid blijven hangen, maar nu merkte ik dat dat bijna net zo snel verdwenen was als dat het kwam.

Wij leren ook

En met elke ontwikkeling die zij doormaakt leren wij ook weer, want we hebben ons ertoe te verhouden. We hebben nog wel eens de neiging (uhm, heel vaak eigenlijk) om in onze ouderrol te blijven zitten en voor haar te gaan zorgen. Hoe mooi is het dan als ze ons een spiegel voorhoudt door aan te geven: ‘ik kan dat zelf echt wel’. Dan weten wij dat we weer in ons ‘hok’ mogen en haar het vertrouwen mogen geven het zelf te proberen.

En wat betreft die ‘chocolade’ op het boodschappenlijstje, die is er gekomen J

Veel liefs en leerplezier,

Lidy